گیاهی است چندساله یا پایا از تیره نیتراریاسه (Nitrariaceae). به آن سپند، اسفند، سدابِ سوری، سِداب آفریقایی یا هارمِل هم گفتهاند.
اسپند اصالتاً گیاه بومیِ آسیا است و در خاورمیانه و قسمتهایی از آسیای جنوبی، بخصوص هند و پاکستان رشد میکند. این گیاه اولین بار در سال ۱۹۲۸ در ایالات متحده و ایالت نیو مکزیکو، توسط کشاورزی که قصد داشت از این دانهها رنگ «قرمز ایرانی» استخراج کند، کاشته شد. از آن به بعد این گیاه بهطور انبوه و گسترش یابنده در آریزونا، کالیفرنیا، مونتانا، نوادا، اُرگون، تگزاس و واشینگتن رویش یافت.
خواص دارویی اسپند :
آنزیم مونوآمین اکسیداز در بدن وظیفه شکستن بسیاری از مولکولهای طبیعی مصرفی انسان را دارد؛ یک دستهٔ مهم از این مولکولهای طبیعی، ایندول آلکالوئیدها هستند. آلکالوییدهای بتاکاربولین درون اسفند با مهار کردن آنزیم مونوآمین اکسیداز باعث میشوند تا دیامتی در مصرف خوراکی نیز اثر خود را نمایان کند. اسپند همچنین باعث طولانیتر شدن و شدیدتر شدن تأثیرات باقی آلکالوییدهای فعال مانند سیلوسایبین و الاسدی نیز میشود.
در طب سنتی از عصارههای گیاهی اسپند جهت افزایش ترشح شیر، دفع ترشح شیر، دفع کرمهای روده، درمان روماتیسم، افزایش قدرت جنسی و نیز به عنوان یک مسکن جهت رفع درد معده بکار میرفت.
در تحقیقات آزمایشگاهی که از عصاره اسپند جهت از بین بردن میکروبها استفاده شدهاست. عصارههای حاصل از کالوس خواص ضد میکروبی در برابر میکروبهایی نظیر استافیلوکوکوس اورئوس، اشریشیا کولی و کاندیداآلبیکانس را نشان دادهاست.
به تازگی آلکالوییدهای بتاکاربولین موجود در گیاه و دانههای اسپند به دلیل خاصیت ضد تومور (ضد سرطان) آن مورد توجه قرار گرفتهاند. برای تولید کالوس از جدا کشتهای اسپند معمولاً یک محیط پایه MS که حاوی هورمون KIN، باشد کافی است، اما همراه کردن یک هورمون اکسینی نظیر ۴-D و ۲ و NAA با هورمون KIN باعث افزایش تولید کالوس میگردد. تاکنون هیچ تحقیقی بروی سیستم باززایی نوساقه و ریشه در گیاه اسپند صورت نگرفتهاست.
دراین تحقیق بمنظور باززایی گیاه اسپند جهت بررسی ارتباط بین مراحل مختلف تمایز و تولید آلکالوئیدها از جدا کشتهای مختلف نهال اسپند و نیز محیط کشت حاوی هورمون BA,KIN و ویتامین تیامین تشخیص داده شد. علاوه بر آن از نظر وجود آلکالوئیدها، کالوسهای تیره و آبدار نسبت به کالوسهای سبز و شفاف بیشترین آلکالوئیدها را دارا بودند. همچنین نوساقهها و کالوس مولد ریشه نیز دارای آلکالوئیدهای هارمالا بودند. دانه اسفند دارای آلکالوئیدهایی به نام (هارمالین، هارمین، هارمالول) است.
