تقریباٌ همه می‌دانیم که جلبک‌ها (Algae) مقام نخست را در فرایند ذخیره انرژی خورشیدی در این زیست‌کره دارند و همچنین، تولید بیش از 90 درصد اکسیژن موجود را به خود اختصاص می‌دهند. در حقیقت، خواص دارویی جلبک ها فقط یکی از موارد مهم و بی‌شمار آنها محسوب می‌گردد.

با استفاده از علوم و فنون گیاه شناسی الکترونیک ( Electrobotany ) و بررسی گزارش‌های علمی طی هفتاد سال اخیر برای انواع جلبک‌های دارویی کشورمان و با تاکید بر تنوع و همچنین محدوده‌های رقومی پراکنش آنها، یک ‌مجموعه پژوهشی با عنوان «جلبک های دارویی ایران» طراحی و تدوین گردید. چنین الگوریتمی در نهایت سادگی، دارای توانمندی قابل ملاحظه‌ای می‌باشد و یک مدل نرم‌افزاری نیز به‌عنوان ابزار تحقیق مناسب در این زمینه معرفی شده است.

ساختار نگارش و ارتباط‌سنجی تلفیقی داده‌ها در این کتاب الکترونیک با تاکید بر تسهیلات پیرامون کاوش منابع علمی بومی و مرجع، دارای ویژگی‌های خاصی می‌باشد بطوری‌که می‌توان آنها را در چهار محور اساسی به‌شرح ذیل بیان نمود:

1-  نوشتاری: با تفکیک شرح عمومی و تخصصی و چیدمان داده‌های فرعی.

2-  توصیفی: ترسیم نقشه‌های پراکنش و همچنین نماهای جلبک‌های دارویی.

3-  رقومی: مختصات کرانه‌ها، سال، تعداد و ... برای گزارش‌ها و هریک از شناسه‌ها.

4-  استنادی: منابع علمی مورد استفاده اعم از فارسی و غیرفارسی.

در این اثر، تعداد 57 شناسه مشتمل بر 269 گونه و بیش از 150 نام مترادف از انواع جلبک‌های دارویی کشورمان که از مناطق مختلف بطور مستند گزارش شده‌اند، در نمایه‌های گوناگون از قبیل: سلسله، شاخه، رده، راسته، تیره، جنس، گونه و اجزای پایین‌تر از گونه نظیر زیرگونه، واریته و فرم به همراه اسامی معتبر، مترادف و نام عمومی آنها طبقه‌بندی شده‌اند و به‌همراه ذکر منابع علمی مورد استفاده در بخش شرح عمومی و نکات کلیدی در بخش شرح تخصصی آورده شده است. علاوه‌براین، طول و عرض جغرافیایی و همچنین دقیق یا تقریبی، نقطه‌ای یا محدوده‌ای بودن پراکنش رکوردها نیز یکی دیگر از شاخص‌های مهم فرایند کاوش محسوب می‌شود.

تحلیل داده‌ها و نگرش کاربردی، همواره یکی از مهم‌ترین مراحل تدوین گزارش فنی و کارشناسی بوده و بدلیل وجود چنین تسهیلاتی، در هر مرحله از مطالعه و کاوش می‌توان برای هر گروه مورد نظر، از لحاظ پتانسیل تنوع زیستی و همچنین عرصه پراکنش، نتایج جامعی بصورت رقومی و مستند تهیه نمود.

برخی از انواع جلبک‌های دارویی، دارای کاربردهای صنعتی و گاهی دارای قابلیت پایش اراضی گوناگون می باشند و برخی نیز حتی سمی محسوب شده و خطرات بهداشتی برای انسان و سایر آبزیان دارند. بنابراین نگرش تلفیقی و همچنین بررسی تلفیقی داده‌های روزافزون با تاکید بر نیازهای بومی اجتناب‌ناپذیر بود.

با توجه به اهمیت کاربردی و قابلیت روزآمد شدن این ابزار تحقیق، خصوصاً در زمینه پرورش انواع جلبک‌های دارویی و با استفاده از نتایج مطالعات پایه‌ای می‌توان انتشار انواع بومی و میزان سازگاری آنها را با رویشگاه‌های متنوع کشورمان اعم از آبهای شیرین و شور مورد ارزیابی قرار داد.

بی‌تردید، تولید و نشر فراگیر دانش بومی، همواره سرمایه ارزشمندی در ابعاد آموزشی، پژوهشی و حتی اجرایی برای هر سرزمینی محسوب می‌گردد. در این راستا، تلاش و امید برآن است که چنین آثاری  برای کارشناسان و دانش‌ آموختگان بویژه عرصه‌های گوناگون علوم زیستی و منابع طبیعی کشور قابل استفاده باشد.
فهرست مطالب

پیشگفتار

اطلس شناسه‌ها

نگرش کاربردی

معرفی ابزار تحقیق

منابع علمی