به گزارش مانوش به نقل از  ایسنا، در دل زاگرس میانی، جایی که آسمان با کوه‌های بلند دست می‌دهد و رودهای زلال چون رگ‌های حیات در رگ‌های زمین جاری‌اند، استان چهارمحال و بختیاری چون نگینی سبز و پربار بر تارک ایران می‌درخشد، این سرزمین، با ارتفاعات استوار، چشمه‌ساران بی‌شمار، دشت‌های پرگل و جنگل‌های انبوه بلوط، نه تنها مهد تمدن و فرهنگ کهن بختیاری است، بلکه یکی از غنی‌ترین گنجینه‌های گیاهی ایران و حتی جهان به شمار می‌رود.

اینجا، طبیعت با دستان هنرمند خود، هزاران گونه گیاهی را در آغوش کشیده است، از آن میان، نزدیک به ۴۰۰ گونه دارای خواص دارویی و درمانی‌اند و شماری از آن‌ها، گونه‌های منحصربه‌فردی هستند که تنها در این خطه از خاک ایران می‌رویند.

گیاهانی که نامشان با تاریخ، فرهنگ و زندگی روزمره مردم این دیار گره خورده است، کلوس، مرزه و موسیر کوهی که عطرشان کوچه‌های روستاها را پر می‌کند، گل‌گاوزبان که آرامش را به دل‌های خسته می‌بخشد، آویشن دشتی که بوی تند و گرمش خاطره بادهای بهاری را زنده می‌کند، بومادران سفید و معطر، آنغوزه گران‌قیمت، ریواس ترش و دل‌انگیز، شاه‌تره، گل محمدی، زعفران زاگرسی، خارخاسک، شیرین‌بیان و ده‌ها گونه دیگر که هر یک، قصه‌ای از شفا و زندگی در دل خود نهفته دارند.

چهارمحال و بختیاری به دلیل قرارگیری در ارتفاعات زاگرس، بارش‌های مناسب، خاک‌های غنی و آفتاب پاک و بدون آلودگی، بستری استثنایی برای تولید گیاهان دارویی با کیفیت برتر فراهم آورده است. گیاهان این دیار نه تنها از نظر مقدار و کیفیت مواد مؤثره در سطح بسیار بالایی قرار دارند، بلکه بسیاری از آن‌ها به دلیل شرایط سخت اقلیمی، مقاومت طبیعی بیشتری یافته و ارزش دارویی و صادراتی بالاتری دارند.

در فرهنگ مردم چهارمحال و بختیاری، گیاهان دارویی تنها دارو نیستند؛ بخشی از هویت، آیین‌ها و دانش بومی‌اند، زنان و مردان این سرزمین نسل به نسل، رازهای شفا را از دل طبیعت آموخته و به فرزندان خود سپرده‌اند. امروزه نیز این میراث گران‌بها، فرصتی بی‌نظیر برای توسعه اقتصادی پایدار، ایجاد اشتغال مولد در مناطق روستایی و عشایری، حفظ تنوع زیستی و احیای مراتع و حتی رونق گردشگری سلامت و اکوتوریسم گیاهی فراهم آورده است.

چهارمحال و بختیاری خواستگاه کلوس و مرزه بختیاری

یزدان احمدزاده، مجری گیاهان دارویی سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های گیاهان دارویی در استان، اظهار کرد: باتوجه به موقعیت جغرافیایی استان در حوزه اراضی شیب‌دار، ارتفاع از سطح دریا و آب‌وهوای سردسیر ظرفیت خوبی برای کشت گیاهان دارویی وجود دارد، در حال حاضر حدود ۱۸۰۰ هکتار از اراضی استان زیر کشت گیاهان دارویی قرار دارد و تاکنون ۱۳۶۰ گونه گیاهی در این استان شناسایی شده است که ۳۹۱ گونه از این گیاهان دارویی و معطر هستند.

وی با بیان اینکه خواستگاه اولیه برخی گیاهان دارویی مانند مرزه بختیاری و کلوس در چهارمحال و بختیاری است، افزود: در حال حاضر ۵۰۰ هکتار از اراضی شهرستان کوهرنگ تحت کشت موسیر است، در مراتع بسیاری در این شهرستان نیز این گیاه به صورت خودرو رشد می‌کند، این استان رتبه دوم موسیر را بعد استان اصفهان‌ به خود اختصاص داده است و استان همدان در رتبه سوم قرار دارد.

احمدزاده در خصوص حمایت از فعالان حوزه گیاهان دارویی در چهارمحال و بختیاری، گفت: بر اساس تفاهم‌نامه منعقد شده با بنیاد برکت و بنیاد علوی، به فعالان و بهره‌برداران این حوزه تسهیلات پرداخت می‌شود، این اقدام به توسعه کشت گیاهان دارویی در این استان کمک می‌کند.

مجری گیاهان دارویی سازمان جهادکشاورزی چهارمحال و بختیاری بیان کرد: با اعتبارات اختصاص یافته توسط سازمان جهادکشاورزی، برخی نهاده‌ها از جمله پیاز زعفران، پیاز موسیر، بذر سیاه‌دانه و ... خریداری و در اختیار کشاورزان قرار می‌گیرد.

وی با اشاره به اینکه بیش‌ترین سوددهی در چهارمحال و بختیاری در حوزه زعفران و موسیر است، خاطرنشان کرد: طبق برنامه‌ریزی صورت گرفته باید سالیانه ۳۵۰ هکتار به سطوح زیر کشت گیاهان دارویی در استان اضافه شود، گیاهان دارویی جزو گیاهان کم‌آب‌بر محسوب می‌شوند، اما خشکسالی‌های پی در پی بر توسعه کشت گیاهان دارویی در استان نیز تاثیر گذاشته است.

می‌توان نوشیدنی‌های مختلف را بر پایه گیاهان دارویی تهیه و به بازار عرضه کرد

عبدالله قاسمی، استاد تمام دانشکده علوم دارویی دانشگاه علوم‌پزشکی تهران نیز به تازگی در جلسه‌ای با موضوع بررسی ظرفیت‌های توسعه صنعت گیاهان دارویی در چهارمحال و بختیاری با اشاره به اینکه در یک بازه زمانی و در ابتدای ورود به حوزه کشت و تجاری‌سازی گیاهان دارویی، ضرورت آموزش احساس می‌شد، اظهار کرد: رشته‌های تحصیلی مرتبط در این حوزه به دانشگاه‌های کشور راه پیدا کرد و اکنون گیاهان دارویی در مقاطع مختلف تحصیلات تکمیلی آموزش داده می‌شود.

وی افزود: پس از تقویت آموزش به سمت پژوهش در حوزه گیاهان دارویی حرکت کردیم، برگزاری استارت‌آپ‌ها و شتاب‌دهنده‌ها نیز در مراحل بعدی انجام شد.

قاسمی با اشاره به اینکه ذائقه جوانان در حوزه نوشیدنی به صورت ملموس در حال تغییر است، گفت: می‌توان نوشیدنی‌های مختلف را بر پایه گیاهان دارویی تهیه و به بازار عرضه کرد، پتانسیل بالایی در این حوزه وجود دارد.

عضو پیشرانان توسعه گیاهان دارویی کشور با اشاره به اینکه دستگاه‌ها و ارگان‌های مختلفی در حوزه گیاهان دارویی فعال هستند، خاطرنشان کرد: همچنین تنوع بسیار بالایی در حوزه گیاهان دارویی در چهارمحال و بختیاری وجود دارد، بنابراین باید در گام اول باید چند نوع محصول شاخص که در این حوزه قابلیت فرآوری دارند را احصا و سپس به سمت جذب سرمایه‌گذار در این حوزه برویم.

وی ادامه داد: غذاها و نوشیدنی‌های فراسودمند و همچنین افزودنی‌های خوراکی مانند آویشن، مرزه، کلپر و ... بر پایه گیاهان دارویی یک فرصت مناسب برای درآمدزایی است.

چهارمحال و بختیاری، سرزمینی است که طبیعت در آن نه تنها زیبایی آفریده، بلکه شفا را نیز به ودیعه نهاده است؛ گنجی که اگر با دانش و عشق برداشت شود، می‌تواند آینده‌ای روشن برای مردمانش و افتخاری برای ایران عزیز رقم بزند.

کلوس یکی از گیاهان دارویی منحصر به‌فرد در چهارمحال و بختیاری است که برداشت آن در فصل بهار انجام می‌شود و قیمت بابایی نیز دارد، قطعا توسعه کشت این نوع گیاه می‌تواند درآمدزایی خوبی برای مردم بومی و محلی و همچنین صادرات آن نیز ارزآوری بالایی خواهد داشت.

بنابراین باتوجه به خشکسالی‌های پی در پی در چهارمحال و بختیاری، باید کشت گیاهان کم‌آب‌بر و اقتصادی مانند گیاهان دارویی در دستور کار قرار بگیرد.